× خانه وبلاگ پرسش و پاسخ ثبت نام ورود خروج از حساب

پرسش و پاسخ حقوقی چک و سفته و اسناد تجاری

به چک عادی که مندرجات آن اعم از نوشته ها، اعداد و ارقام، تاریخ و امضاء و... با خط خوردگی یا لاک گرفتگی و... مورد تغییر قرار گرفته در واقع به چکی که از طریق بانک، چک غیر قابل پرداخت شناخته شود چک مخدوش، گفته می شود.

بله. صدور سفته به صورت عندالمطالبه، ممکن است. در این حالت باید در محل درج تاریخ سررسید سفته به جای نوشتن تاریخ مشخص، نوشته شود "عندالمطالبه"

خیر. مطالبه وجه ضمانتنامه بانکی که برای حسن انجام تعهد یک شخص یا شرکت صادر شده نیازی به مکاتبه و نامه نگاری دارنده ضمانتمامه بانکی و تایید بانک ندارد. همین که دارنده ضمانتنامه بانکی حسن انجام تعهد به بانک مراجعه کند و تقاضای دریافت وجه ضمانتنامه را بنماید کافی است و بانک مکلف به پرداخت وجه ضمانتنامه بانکی به دارنده ضمانتنامه است.

خیر. اقدام برای مطالبه وجه سفته تا پیش از مرحله اجرای حکم فاقد ضمانت اجرای کیفری است.

خیر. فعلا چک الکترونیکی در نظام بانکی ایران نداریم اما در قانون جدید صدور چک که در آبان ماه سال 1397 تصویب شده پیش بینی گردیده است که بانک مرکزی ایران ظرف یک‌سال پس از لازم‌الاجراء شدن قانون جدید صدور چک، اقدامات لازم در خصوص چک‌های الکترونیکی (داده پیام) را انجام داده و دستورالعمل‌های لازم را برای بانکها صادر نماید.

۱- از قبول چکهای مخدوش و خط خورده یا دارای مغایرت در تاریخ و مبلغ، خودداری نمایید. ۲- حتماً از شرکت یا موسسه بخواهید که صاحبان امضای مجاز شرکت، پشت چک را بعنوان ظهرنویس، امضا کنند و مهر شرکت هم درج شود. ۳- دقت کنید که درج مهر شرکت در پشت چک اگر بدون امضای صاحبان امضای مجاز شرکت باشد هیچگونه ارزش قانونی ندارد

چک سفید امضا بلحاظ حقوقی و بانکی، اصولا معتبر شناخته می شود مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. اصولا هر کس ، چک سفید امضا صادر می کند و به دیگری تحویل می دهد به این معنی است که عملاً به گیرنده چک ، وکالت داده تا از طرف او ، تاریخ و مبلغ چک را در چک بنویسد و برای وصول آن اقدام کند

مطابق قانون ایران صدور چک و سفته در وجه حامل مجاز می باشد اما صدور برات در وجه حامل ممنوع است.

انتقال سفته با ظهر نویسی با امضای ظهرنویس در پشت سند کفایت می کند و نیازی به مهر، درج تاریخ و نام منتقل الیه نیست.

قاعدتا در صورت عدم رعایت شرایط صدور چک ، چک ناقص بوده و به همین دلیل باطل محسوب می شود و اعتباری ندارد. اما اگر بین صادرکننده و دارنده چک ،قرار یا توافقی مبنی بر تکمیل مندرجات چک وجود داشته باشد و دارنده مطابق همان توافق و در حدود آن،چک را تکمیل کند چنین تکمیلی صحیح است و به چک اعتبار می بخشد.

اگر دارنده چک، همزمان با اینکه اعلان فقدان چک می کند وجه آن را نیز مطالبه کند، بانک می تواند برای پرداخت وجه چک مفقود شده پس از طی شرایط لازم و دریافت وثیقه معتبر و کافی، اقدام کند. رفع تامین و آزادسازی وثیقه دارنده چک نیز مشروط به ارائه حکم قضایی مبنی بر بطلان چک گم شده خواهد بود.

صادرکننده چک باید در تاریخ مندرج در آن و نه در تاریخ صدور، معادل مبلغ چک در بانک محال علیه محل داشته باشد.منظور از محل ، وجه نقد است و اعتبارات و اسناد نمی توانند به عنوان محل محسوب شوند.

بله. بانک مرکزی فهرست مشخصات اشخاصی که تعقیب آنان در ارتباط با صدور چک بلامحل منتهی به صدور کیفرخواست شده را تهیه و به همه بانک های کشور ابلاغ می کند.

در صورتی می توان پرداخت چک تضمین شده و چک مسافرتی را متوقف کرد که بانک صادرکننده نسبت به آن ادعای جعل نماید.

صادر کننده چک یا ذینفع یا قائم مقام قانونی آنها می توانند با تصریح به اینکه چک مفقود یا سرقت یا جعل شده و یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا جرایم دیگر تحصیل گردیده ، کتبا دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهند.دستور دهنده باید ظرف یک هفته ، گواهی تقدیم شکایت خود به مراجع قضایی را به بانک تسلیم کند در غیر این صورت به تقاضای دارنده ، وجه چک پرداخت می شود.

بله. سفته به عنوان سند عادی، دلیل بر بستانکاری است و از طریق دادگاه قابل مطالبه می باشد.

چک ضمانت را تنها در صورتی می توان وصول کرد که صادرکننده چک بر خلاف تعهد و ضمانتی که کرده عمل نموده و نقض تعهد کرده باشد.

در یکی از این محل ها 1- در دادگاه محل اقامت صادرکننده چک 2- در دادگاه محل انعقاد قرارداد مرتبط با چک 3- در دادگاه محل انجام تعهد مرتبط با چک 4- در دادگاه محل بانک صادرکننده دسته چک

بله. اگر بخواهیم سفته را به عنوان یک سند تجاری، برابر قانون تجارت، وصول کنیم نیاز هست که حتماً سفته را واخواست کنیم.

بله. سفته به عنوان سند عادی قابل مطالبه هست.

بله. سفته به عنوان سند عادی قابل مطالبه هست.

وقتی چند نفر که دارای اعتبار و توانایی پرداخت هستند پشت یک چک عادی را به عنوان ظهر نویس امضاء کنند این چک به اعتبار اشخاصی که پشت آن را امضاء نموده اند ارزش بیشتری پیدا می کند چون بلحاظ قانونی این افراد با امضای پشت چک، علاه بر صادرکننده چک، متعهد به پرداخت وجه چک شده اند.

خیر. چک تضمینی هنگامی قابل استرداد و بازگرداندن است که آن شخص به تعهدش (تعهدی که چک را برای تضمین آن تعهد داده است) عمل کرده باشد.

می توان شکایت کیفری کرد. برابر ماده 673 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) هر کس از سند سفید امضایی که به او داده شده سواستفاده کند به یک تا سه سال زندان محکوم می شود.

بانک قانوناً وظیفه ندارد که به شرط نوشته شده در چک توجه کند بنابراین اگر موجودی حساب کافی باشد و چک مخدوش نباشد و امضای آن مطابقت داشته باشد وجه چک را به دارنده آن پرداخت خواهد کرد.

خیر. ورثه اگر از دریافت و تقسیم ارث و ترکه بجامانده از متوفی برابر قانون و در موعد قانونی اعلام انصراف (رد ارث) نمایند در قبال وجه چکی که متوفای آنان داده است مسئول نخواهند بود.

بله. اعلام مفقودی چک، اگر به منظور فرار از پرداخت وجه چک و دروغ باشد جرم است و دارنده چک می تواند در این مورد شکایت کیفری مطرح کند.

وقتی صدور چک، جرم نباشد و قابل اقدام کیفری نباشد می گویند چک، جنبه حقوقی دارد و فقط می توان از دادگاه یا شورای حل اختلاف ، محکومیت صادرکننده چک به پرداخت وجه چک را خواستار شد.

در این موارد، چک دارای وصف حقوقی است: 1- در صورتی که چک دارای وعده (مدت دار) باشد. 2- هرگاه چک بابت تضمین انجام تعهد یا تضمین انجام معامله ای صادر شده باشد. 3- هرگاه چک سفید امضاء صادر شده باشد. 4- در صورتی که ثابت گردد چک بدون تاریخ صادر شده است. 5- هرگاه وصول وجه چک منوط به تحقق شرطی شده باشد. 6- هرگاه ثابت شود چک بابت معاملات نا مشروع یا ربا (بهره) صادر شده است.

دارنده چک می تواند از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در تهران و با مراجعه به دادگستری یا شورای حل اختلاف در شهرستان ها، با تقدیم دادخواست و رعایت تشریفاتی دعوای مطالبه مطرح نماید.

هرگاه دارنده چک تا 6 ماه از تاریخ صدور چک برای وصول آن به بانک مراجعه کند یا ظرف 6 ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت (یعنی برگشتی از بانک) شکایت نماید، قانونگذار این چک را دارای جنبه کیفری دانسته، و بعنوان یک جرم (صدور چک بلا محل) می توان به دادسرا مراجعه کرد.

برای مطالبه وجه چک، بسته به مورد می توان از طریق دادگاه (چک های بالا 20 میلیون تومان) شورای حل اختلاف (چک زیر 20 میلیون تومان) و یا اجرای ثبت (با هر مبلغ) اقدام نمود.

معمولاً از طریق نت‌بانک و تلفن‌‍بانک می توان به مدت یک هفته چک را مسدود کرد. همچنین با مراجعه به شعبه بانک مربوطه می توان اقدام به انسداد برگ چک‌ برای مدت یک هفته کرد. پس از گذشت یک هفته تقویمی از زمان انسداد چک‌ها (حضوری یا غیرحضوری) در صورتی که مشتری نامه قضایی برای انسداد، ابطال و ... چک‌ها به شعبه تحویل ندهد، وضعیت برگ چک به قابل استفاده تغییر پیدا می‌کند.

نوشتن تمامی اطلاعات شناسنامه‌ای، کدملی و نشانی به همراه شناسه شبای حسابی که می خواهید چک را به آن واگذار کنید ضروری‌ است.

متقاضی 18 سال شمسی تمام داشته باشد، دارای سواد خواندن و نوشتن باشد، حداقل یک نفر از مشتریان که نزد آن بانک حساب سپرده قرض الحسنه جاری دارد معرف متقاضی جهت افتتاح حساب باشد، نداشتن سابقه چک برگشتی، تکمیل کارت حساب سپرده قرض الحسنه جاری توسط مشتری در حضور متصدی افتتاح حساب مزبور با درج کامل مشخصات کد ملی، شناسنامه و درج نشانی کامل محل سکونت و محل کار متقاضی همراه با کدپستی و شماره تلفن برای تماس، مشتری در حضور متصدی ، کارت نمونه امضاء را امضاء نماید. پس از تکمیل کارت حساب سپرده قرض الحسنه جاری لازم است کارت توسط رئیس و یا معاون شعبه بانک، بررسی و در صورت تأیید امضاء گردد و کارت مزبور بدون خط خوردگی تنظیم شود.

خیر. دستور مسدودی چک فقط در موارد قانونی همانند سرقت چک یا مفقودی چک یا اخذ چک به روش مجرمانه، قابل انجام است و در خارج از این موارد نه تنها قابل انجام نیست بلکه اگر انجام شود جرم است.

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ......... با سلام. اینجانب .... فرزند ... با کد ملی ..............ساکن ... یک فقره چک به شماره ... عهده بانک ... به مبلغ ... ریال در تاریخ ... را مفقود کرده ام. خواهشمند است ضمن دستور تعقیب و انجام تحقیقات مقدماتی به ضابطان، در راستای اعمال تبصره دو ماده 14 قانون صدور چک، گواهی تقدیم شکایت کیفری به بانک را صادر فرمایید.

بانک پس از یک هفته، وجه چک را با درخواست دارنده چک به او پرداخت خواهد کرد.

ریاست محترم بانک ... شعبه ... با سلام؛ اینجانب ... فرزند ... کد ملی.......صاحب حساب جاری شماره.................... بدینوسیله اعلام می ­دارد که چک شماره ... تاریخ ... در مورخ ...... مفقود ... شده است و در اجرای ماده 14 قانون صدور چک تقاضای عدم پرداخت آن را دارم.

صادر کننده چک با شکایت کیفری ، به پرداخت وجه چک محکوم نمی شود بلکه فقط بدلیل ارتکاب جرم "صدور چک بی محل" محکوم به مجازات قانونی مربوطه می شود.

اگر بعد از برگشت چک از بانک، دارنده چک آن را به دیگری انتقال دهد یا حقوق خود نسبت به چک را به هر گونه به دیگری واگذار کند تعقیب و پیگرد کیفری متوقف می شود و متهم از این جنبه، قابل پیگرد و تعقیب نخواهد بود.

بله. اگر شخصی چک را برگشت بزند و سپس فوت کند ورثه او حق تعقیب کیفری صادرکننده چک را دارند زیرا چک به طور قهری به آنها منتقل می شود.

وصول وجه چک را (به عنوان یک سند لازم الاجراء) از طریق اجرای ثبت اسناد هم می توان انجام داد. با رعایت این شرایط: 1- چك برعهده یكی از بانکهای مجاز كشور صادر شده باشد. (حواله مؤسسات مالی و اعتباری و صندوق های قرض الحسنه قابل وصول از طریق اجرای ثبت اسناد نیست) 2- در گواهی عدم پرداخت، بانک مربوطه مطابقت امضای صادر كننده چک بی محل با نمونه امضای موجود بانک را تصدیق كرده باشد. 3- همراه با درخواست صدور اجراییه ثبتی، معرفی مال از اموال بلامعارض صادر کننده چک، ضروری است. 4- ارائه اصل لاشه چک و گواهینامه عدم پرداخت، به همراه پرداخت ده درصد از مبلغ چک به عنوان هزینه اجرایی ضرورت دارد. 6- امکان صدور اجراییه ثبتی علیه ظهر نویس (کسی که چک را پشت نویسی کرده) وجود ندارد.

هر شخصی که دارنده چک باشد و همچنین ورثه قانونی یا قائم مقام قانونی آن شخص، می تواند درخواست صدور اجراییه ثبتی برای وصول وجه چک کند.

بله. صدور چک از حساب مسدود حتی اگر چک مشروط و وعده دار باشد جرم است.

خیر. مشروط بودن چک فقط در روابط بین صادرکننده چک و دریافت کننده مستقیم چک، قابل استناد است و نسبت به اشخاصی که بعدا چک به آنها منتقل شده، اثری ندارد.

بله. اگر ثابت شود که کسی برای فرار از پرداخت بدهی های خود اقدام به معامله صوری روی اموالش کرده است می توان آن معاملات را باطل کرد.

به نظر بعضی از حقودانان خیر. در روابط مستقیم صادرکننده چک با دریافت کننده آن، چک ضمانت فقط هنگامی قابل وصول است که صادرکننده چک، به کار و تعهدی که آن را تضمین کرده عمل نکند.

خیر. برابر ماده 13 قانون صدور چک، چک تضمینی جنبه وصف کیفری ندارد.

خیر. اساسا چکی که امضا ندارد چک به شمار نمی رود و ارزش قانونی و بانکی ندارد و قابل اقدام قانونی و بانکی نیست.

بایستی چک به صادرکننده آن برگردانده شود و اگر دریافت کننده چک از بازگرداندن آن خودداری کند حل اختلاف بین طرفین با طرح دعوا در دادگاه صورت خواهد رفت.

بله. عبارت تضمینی بودن چک در مرحله دادسرا باعث عدم امکان تعقیب کیفری چک می شود و بازپرس به آن توجه می کند و در مرحله دادگاه نیز در رابطه مستقیم بین صادرکننده چک و دریافت کننده ان مورد توجه قاضی قرار می گیرد.

خیر. صدور اجراییه دادگستری روی گواهینامه عدم پرداخت وجه چک بر اساس ماده 23 قانون جدید صدور چک ، فقط از طریق اجرای احکام دادگاه قابل انجام است و شورای حل اختاف چنین صلاحیتی ندارد.

بله. اعلام مفقودی چک به دروغ، برای جلوگیری از پرداخت آن برابر ماده 14 قانون صدور چک، جرم است.