× خانه وبلاگ پرسش و پاسخ ثبت نام ورود خروج از حساب

نکات مهم حقوقی درباره جعل شناسنامه

جعل شناسنامه و استفاده از شناسنامه جعلی، مجازات جرم جعل شناسنامه و سایر اسناد هویتی و نکات مهم حقوقی در خصوص از شناسنامه المثنی و استفاده از کپی شناسنامه در این نوشتار مورد بررسی قرار گرفته است.

مقدمه

شناسنامه هر شخص نشان هویت اوست که با آن پدر، مادر، فرزند، محل تولد، سن، تاریخ تولد، تاریخ ازدواج، تاریخ وفاتش مشخص می گردد. داشتن شناسنامه برای دولت هم فوایدی دارد مثلاً هویت و جنسیت مردم کشور ،تعداد زن و مرد و همچنین سن مردم و حیات و مرگ افراد را تعیین می کند و مسلماً با داشتن این اطلاعات مسئولان کشور بهتر می توانند اهداف و برنامه های اقتصادی، سیاسی ،فرهنگی، نظامی و ... را بطور دقیق تری اجرا نمایند.

به دلیل اهمیت موضوع و برقراری نظم در کشور قانونا تنظیم و تشخیص مندرجات مدارک هویتی مردم به دست مسئولان حکومتی انجام می گیرد و شناسنامه هر فرد با ارائه گواهی تولد به اداره ثبت احوال محل تولد تنظیم و صادر می شود پس هیچ کس حق ندارد مندرجات آن را دستکاری و تغییر دهد البته ممکن است افراد با انجام اقدامات متقلبانه و با هدف غیرقانونی و مجرمانه دست به تغییر دادن و حتی ساختن مدارک شناسایی جعلی بزنند.

قانونگذار در خصوص این امر قوانینی وضع کرده و این اقدام را جرم اعلام کرده است.

لازم به ذکر است که شناسنامه به عنوان یک سند هویتی به دلیل اینکه توسط کارمندان و مسئولان دولتی تنظیم می شود سند رسمی است.این اسناد که مربوط به احوال شخصیه افراد هستند اسناد ثبت احوال ،اسناد هویتی یا اسناد سجلی نامیده می‌شوند. بنابراین احوال شخصیه هر شخص مانند ولادت، نسب، ازدواج ،طلاق و وفات در شناسنامه درج می گردد.  به همین جهت بسیار حائز اهمیت است.

تشخیص شناسنامه جعلی

جعل یعنی ساختن یا تغییر دادن آگاهانه نوشته یا سندی با هدف ارتکاب جرم و عمل غیر قانونی.

جعل شناسنامه مسلماً با ارتکاب اعمال حرفه ای بر روی آن انجام می گیردو با اصل آن شباهت زیادی دارد و به آسانی قابل تشخیص نیست لذا در صورتی که در جعلی بودن شناسنامه‌ای تردید کردید لازم است اقدام به طرح دعوای کیفری کنید و پس از طی مراحل دادرسی کارشناس رسمی دادگستری که متخصص در این حوزه است با اعمال روشهای تشخیص اصالت یا جعلیت اسناد ، قضیه را برای شما و دادگاه روشن می نماید.

گفتیم که شناسنامه سندی رسمی است بر اساس اصول و قواعد حقوقی نسبت به اسناد رسمی در دعاوی و دادگاه نمی‌توان ادعای انکار و تردید کرد تنها راه اعلام مخالفت با شناسنامه، ادعای جعل است. جعل شناسنامه به دلیل تاثیر منفی آن در روابط حقوقی اشخاص و همچنین تاثیر آن در امنیت و نظم کشور، هم جنبه خصوصی و هم جنبه عمومی دارد لذا نسبت به این جرم هم مدعی خصوصی می تواند شکایت کند و هم مدعی عمومی یعنی دادستان یا مسئولان اداره ثبت احوال.

مجازات جرم جعل شناسنامه و سایر اسناد هویتی

ماده ۵۲۳ تا ۵۴۲ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات اختصاص به جرم جعل تزویر و استفاده از سند مجعول دارد.

در ماده ۵۳۲ و ۵۳۳ و ۵۳۴ قانون مجازات اسلامی چنین مقرر شده است:

«هر یک از کارمندان و مسئولان دولتی که در اجرای وظیفه خود در احکام و تقریرات و نوشته‌ها و اسناد و سجلات و دفاتر و غیر آن‌ها از‌ نوشته‌ها و اوراق رسمی تزویر کند اعم از این که امضا یا مهری را ساخته یا امضا یا مهر یا خطوط را تحریف کرده یا کلمه‌ای الحاق کند یا اسامی اشخاص را تغییر دهد علاوه بر مجازات های اداری و جبران خسارت وارده به حبس از یک تا پنج سال یا به پرداخت شش تا سی میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

اشخاصی که کارمند یا مسئول دولتی نیستند هرگاه مرتکب یکی از جرایم مذکور در ماده قبل شوند علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از شش ماه تا سه سال یا سه تا هجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد».

«هرکس اقدام به چاپ غیر مجاز اوراق و اسناد سجلی و یا، ساخت و تهیه غیرمجاز مهر های سجل و یا سرقت آن نماید به حبس از دو سال تا پنج سال و پرداخت جزای نقدی از دو میلیون ریال تا پنج میلیون ریال محکوم می‌شود و در صورت تکرار به اشد هر دو مجازات محکوم خواهد شد».

لازم به ذکر است که در ارتکاب جرم جعل شناسنامه قصد و انگیزه مرتکب اهمیت زیادی دارد به طوری که اگر تنها عمل تغییر (خراشیدن تراشیدن قلم بردن الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن) بر روی شناسنامه انجام شود بدون این که مرتکب قصد و انگیزه مجرمانه داشته باشد تنها محکوم به جزای نقدی از ۱۰۰هزار تا ۵۰۰ هزار ریال خواهد شد ولی اگر با هدف ارتکاب جرم و با سوءنیت این عمل انجام شود مورد از موارد جعل اسناد تلقی می شود و مرتکب به مجازات قانونی جعل شناسنامه محکوم خواهد شد.

جعل شناسنامه مستقل از جرم استفاده از شناسنامه جعلی است لذا هرکس علاوه بر جعل شناسنامه از آن استفاده هم بکند مرتکب دو جرم شده و محکوم به مجازات هر دو جرم خواهد شد.

مطابق قانون هرکس اسناد سجلی را با علم به تزویر و تقلبی بودن آن مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارت به حبس از شش ماه تا سه سال یا به سه تا هجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

شناسنامه المثنی

آیا درخواست صدور شناسنامه المثنی با وجود موجود بودن شناسنامه اصلی جرم است؟

حفظ اسناد سجلی و شناسنامه به منظور حفظ نظم و مختل نشدن امور از الزامات اولیه افراد در جامعه است اما در صورتی که فردی با هدف مجرمانه بر خلاف واقع و با ادعای دروغین مفقودی شناسنامه، اقدام به درخواست شناسنامه المثنی کند مسلماً مرتکب جرم شده است.(جرم استفاده از شناسنامه مکرر)

بند به ماده ۲ قانون تخلفات جرائم و مجازات های مربوط به اسناد سجلی و شناسنامه ،مجازات این جرم را حبس از ۹۱ روز تا یک سال و یا پرداخت جزای نقدی از ۲۰۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال و یا هر دو مجازات بیان کرده است.

آیا استفاده از کپی شناسنامه به جای اصل آن جرم است؟

در بسیاری از ادارات و سازمانها در صورت نیاز به اسناد هویتی از افراد کپی شناسنامه و سایر اسناد را درخواست می کنند؛ دقت داشته باشید استفاده از کپی شناسنامه جرم نیست و عملی قانونی است اما اگر شناسنامه به طوری کپی شده باشد که با ظاهر آن شباهت زیادی داشته و قابل تشخیص از اصل آن نباشد یا به جای اصل شناسنامه به مراکز مربوطه ارائه شود مسلماً جرم تحقق یافته است.

ماده ۵۳۷ قانون مجازات اسلامی چنین بیان می کند:

«عکسبرداری از کارت شناسایی، اوراق هویت شخصی و مدارک دولتی و عمومی و سایر مدارک مشابه در صورتی که موجب اشتباه با ‌اصل شود باید ممهور به مهر یا علامتی باشد که نشان دهد آن مدارک رونوشت یا عکس می‌باشد، در غیر این صورت عمل فوق جعل محسوب می‌شود و تهیه‌کنندگان این گونه مدارک و استفاده‌کنندگان از آن‌ها به جای اصلی عالماً عامداً علاوه بر جبران خسارت به حبس از شش ماه تا دو سال و یا به سه تا‌ دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد».

اقدام به جعل شناسنامه بعد از طلاق

جدیداً در میان مردم شیوه‌ای نو به صورت عرف غلط و غیر قانونی باب شده که زن و مرد بعد از طلاق اصرار دارند که نام همسر سابق خود را از شناسنامه شان پاک کنند این امر خود عاملی برای جعل شناسنامه است دقت داشته باشید که اگر به صورت غیرقانونی اسم همسر سابق از شناسنامه پاک شود این مشکل به این طریق حل نخواهد شد زیرا همه رویدادهای مربوط به ازدواج و طلاق در بانک اطلاعاتی ثبت احوال ثبت و ضبط می‌شوند و حتی حذف اسم همسر سابق از شناسنامه چه به صورت قانونی باشد چه غیر قانونی با یک استعلام قابل تشخیص است لذا توصیه می شود با این هدف هرگز دست به جعل شناسنامه خود نزنید که علاوه بر این که نتیجه دلخواه شما را نخواهد داد  بلکه شما را مجرم و مرتکب جرم جعل خواهد کرد.

در صورتیکه در خصوص جعل شناسنامه و اسناد هویتی سوال یا ابهامی داشتید کافیست اپلیکیشن مشاوره حقوقی آنی مشاور را دانلود و نصب کنید.

ارتباط با وکیل متخصص در حوزه مشاوره دعاوی کیفری