× خانه وبلاگ پرسش و پاسخ ثبت نام ورود خروج از حساب

وجه التزام در قرارداد

وجه التزام در قانون مدنی، ارتباط وجه التزام و ایفای تعهد، وجه التزام در عقد بیع، مزیت تعیین وجه التزام در قراردادها، انواع وجه التزام ، تفاوت وجه التزام با خسارت تاخیر تادیه، وجه التزام بانکی ،وجه التزام غیر متعارف، دادگاه صالح برای رسیدگی به دعوای مطالبه وجه التزام و تمام آنچه که درباره وجه التزام یا خسارت قراردادی باید بدانید در این نوشتار مورد بررسی قرار گرفته است.

وجه التزام در قانون مدنی

ماده ۲۳۰ قانون مدنی در مورد وجه التزام چنین مقرر کرده است: اگر در زمان معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف، متخلف مبلغی به عنوان خسارت، تادیه نماید حاکم نمی تواند او را به بیشتر یا کمتر از آنچه که ملزم شده است محکوم کند.

بنابراین وجه التزام یا همان خسارت قراردادی مبلغی است که طرفین در صورت عدم انجام تعهد باید به طرف دیگر قرارداد بپردازند و میزان آن بستگی به توافق بین طرفین دارد که در صورت طرح دعوای حقوقی،دادگاه با توجه به وجه التزام مذکور در قرارداد حکم صادر می کند و طرف دیگر را ملزم به پرداخت می نماید و نمی تواند میزان آن را تغییر دهد. (بر اساس ماده ۱۰ قانون مدنی)

مبلغ وجه التزام به صورت روزانه

مبلغ وجه التزام معمولاً به صورت روزانه تعیین می شود به این ترتیب که هر یک از طرفین که در زمان معین به تعهدش عمل نکند به ازای هر روزی که تعهد خود را انجام نداده مثلاً مبلغ ۱۰۰ هزار تومان به طرف دیگر بدهد.

ارتباط وجه التزام و ایفای تعهد

پرداخت وجه التزام موضوعی جدا از ایفای تعهد است یعنی طرف قرارداد حتی اگر وجه التزام را بابت خسارت دیرکرد پرداخت کند همچنان تکلیف او برای عمل به تعهد قراردادی پابرجاست و بر عکس اگر بعد از گذشت زمان انجام تعهد، متعهد به اصل تعهد قراردادی عمل کند همچنان تکلیف او برای پرداخت وجه التزام باقی است و باید خسارت ناشی از دیر اجرا کردن تعهداتش را پرداخت کند.

وجه التزام در عقد بیع

معمولاً طرفین در عقد به شرط می کنند که اگر مشتری ثمن را در زمان تعیین شده در قرارداد پرداخت نکند به ازای هر روز تاخیر مطابق ماده ۲۳۰ قانون مدنی باید وجهی را به عنوان وجه التزام به فروشنده پرداخت کند همچنین مطابق قانون در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی در صورت عدم پرداخت ثمن از طرف مشتری در تاریخ مقرر در قرارداد، مشتری باید خسارت تاخیر تادیه به فروشنده پرداخت کند در این بخش می خواهیم به بررسی این موضوع بپردازیم که:

در صورت پرداخت نکردن ثمن معامله مشتری باید وجه التزام بپردازد یا خسارت تاخیر تادیه؟

وقتی طرفین با توافق خود مبلغی را به عنوان وجه التزام تعیین می‌کنند در واقع در عمل برای خسارت وارده میزان تعیین کرده اند.

در مورد تعهدات پولی اگر مبلغی به عنوان خسارت قراردادی در قرارداد تعیین شود می توان خسارت تاخیر تادیه مطالبه کرد بنابراین وجه التزام مقدم بر خسارت تاخیر تادیه است و در مواردی خسارت تاخیر تادیه مطالبه می‌شود که در قرارداد وجه التزام تعیین نشده باشد.

مزیت تعیین وجه التزام این است که متعهد له وقتی با عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام تعهد مواجه می شود برای مطالبه خسارت خود تنها باید عدم انجام تعهد یا تأخیر در آن را ثابت کند و دیگر نیازی نیست که میزان ضرر و خسارت وارده را ثابت نماید.

در این مورد اثبات امر با توجه به تاریخ مقرر در قرارداد که به امضای طرفین رسیده است آسان است میزان وجه التزام هم که در قرارداد ذکر شده است.

پس مزیت تعیین وجه التزام در قراردادها، اثبات آسان و سریع تخلف متعهد و میزان خسارت قابل مطالبه می باشد.

انواع وجه التزام

۱- وجه التزام بابت عدم انجام تعهد

یعنی متعهد هیچ اقدامی در جهت انجام تعهد خود نکرده باشد در این صورت تعیین میزان خسارت با توجه به مشخص بودن وجه التزام در قرارداد به راحتی انجام می گیرد.

۲- وجه التزام بابت تاخیر در انجام تعهد

یعنی تعهد خود را با تاخیر انجام دهد در این صورت به ازای هر روز تغییر و وجه التزام باید پرداخت شود ‌.

تفاوت وجه التزام با خسارت تاخیر تادیه

۱- خسارتی که بابت دیرکرد پرداخت وجه نقد از سوی بدهکار به طلبکار داده می شود خسارت تاخیر تادیه است.(ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی)

ولی وجه التزام را نسبت به هر نوع تعهدی می توان تعیین کرد.

۲- میزان خسارت تاخیر تادیه توسط دادگاه و بر اساس شاخص سالانه تورم تعیین می شود و مبنای قانونی دارد. ولی مبلغ وجه التزام با توافق طرفین تعیین می‌شود و مبنای قراردادی دارد و دادگاه نمی‌تواند میزان آن را کم یا زیاد کند.

۳- در تعیین خسارت تاخیر تادیه تغییر فاحش شاخص تورم شرط است ولی در تعیین وجه التزام شرط نیست.

در چه قراردادهای امکان تعیین وجه التزام وجود دارد

در مورد این موضوع اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی با توجه به اصول و قواعد حقوقی و نظر اکثریت در مورد هر تعهدی که ضمن عقود بر عهده افراد قرار می‌گیرد امکان تعیین وجه التزام در همه قراردادها وجود دارد.

با توجه به ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی که در آن نوع خسارت دیر کرد پرداخت وجه نقد را خسارت تاخیر تادیه بیان کرده است، بنابراین در نگاه اول به نظر می رسد که برای خسارات مربوط به مطالبه وجه نقد نمی‌توان وجه التزام تعیین کرد، اما چنین نیست و حتی اگر تعهد فردی از نوع وجه نقد باشد باز هم می توان وجه التزام تعیین کرد.

وجه التزام بانکی چیست؟

با توجه به تعداد بسیار زیاد متقاضیان وام های بانکی در کشور بانک ها در قراردادهای خود برای بدهکاران بانکی و وام‌گیرندگانی که در زمان مشخص اقساط خود را پرداخت نکنند مبلغی به عنوان وجه التزام تعیین می کنند. اگر در قراردادی وجه التزام یا خسارت قراردادی تعیین شده باشد بدهکار باید با توجه به ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی خسارت تاخیر تادیه پرداخت کند.

وجه التزام غیر متعارف

در مواردی هم که به ندرت پیش می‌آید ممکن است طرفین به وجه التزامی غیرمتعارف توافق کرده باشند در این صورت دادگاه ها دو راه دارند راه اول استناد به ماده ۲۳۰ قانون مدنی و دادن رای به پرداخت وجه التزام مقرر در قرارداد است هرچند غیر متعارف باشد.

راه دوم که رویه غالب قضایی است و بیشتر قضات بر این اساس رای می‌دهند این است که به وجه التزام نامتعارف فقط تا سقف تعهد اصلی رای می دهند نه بیشتر.

دادگاه صالح برای رسیدگی به دعوای مطالبه وجه التزام

دعوای مطالبه وجه التزام یک دعوای حقوقی است و دادگاه صالح برای رسیدگی به این دعوا دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده (متعهد) می باشد،

البته اگر مبلغی خسارت قراردادی از ۲۰ میلیون تومان بیشتر باشد. مبلغ کمتر از ۲۰ میلیون تومان در صلاحیت شورای حل اختلاف محل اقامت خوانده می باشد.

برای انجام وکالت یا دریافت مشاوره و خدمات حقوقی از مشاوران ، کارشناسان و وکلای متخصص «آنی مشاور» و یا در صورت نیاز به برگزاری کارگاه و دوره‌های آموزشی برای خود کارکنان شرکتتان درباره این موضوع می توانید با شماره‌های :

 ۰۲۱۸۸۳۲۱۰۸۸ و ۰۲۱۸۸۳۲۳۲۷۹ و ۰۹۱۲۳۸۳۶۶۲۱ تماس حاصل فرمایید.

 

ارتباط با وکیل متخصص در حوزه مشاوره قراردادها